Social return (SROI)

Social return die blijft werken

Maak van je social return-verplichting een investering in talent dat blijft, met effecten die je eerlijk kunt laten zien.

SROI staat voor Social Return on Investment. In Nederland gebruiken we de term op twee manieren: voor de social return-afspraken in overheidsopdrachten, en voor een methode die de maatschappelijke waarde van een investering zichtbaar maakt. Bij allebei draait het om hetzelfde: mensen die meedoen, en dat ook volhouden.

Een deel van de mensen in de doelgroepen van social return is neurodivergent. Of een plaatsing slaagt, hangt dan vaak af van de werkvloer: duidelijke taken, een werkplek met rust en leidinggevenden die weten wat iemand nodig heeft. Daar helpt AnyMind bij.

Twee collega's van AnyMind werken samen aan een laptop
15 tot 20%

van de mensen is naar schatting neurodivergent, bijvoorbeeld door autisme, ADHD of dyslexie.[1]

16% en 7%

van de nieuwe Wajongers had bij instroom (2011) een autismespectrumstoornis of ADHD als diagnose.[2]

33.000

banen tekort op de banenafspraak eind 2025: 91.812 extra banen tegenover een doel van 125.000.[3]

Wat is SROI? Twee betekenissen

Wie in Nederland over SROI praat, bedoelt meestal een van deze twee. Ze versterken elkaar: de verplichting zorgt dat organisaties investeren, de meetmethode laat zien wat die investering oplevert.

Betekenis 1

Social return in aanbestedingen

Overheden vragen opdrachtnemers om een deel van de opdrachtwaarde te besteden aan werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een veelgebruikte richtlijn is 5 procent bij arbeidsintensieve opdrachten en 2 procent bij andere opdrachten, vanaf een drempelbedrag.[4]

  • Mensen uit de doelgroep in dienst nemen, inlenen of een leerwerkplek bieden
  • Inkopen bij sociale ondernemingen of bedrijven met een PSO-certificaat (Prestatieladder Socialer Ondernemen)
  • Om-, her- en bijscholing en begeleiding op de werkvloer, in veel regio's alleen met vooraf akkoord

Voorbeeld: in de arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant geldt in 2026 een drempel van € 125.000. Een fulltime plaatsing van iemand uit bijvoorbeeld het doelgroepregister banenafspraak telt daar voor € 45.000 per jaar.[4] Elke regio en opdrachtgever hanteert eigen regels.

Betekenis 2

SROI als meetmethode

Social Return on Investment is een internationale methode om maatschappelijke waarde te meten en te waarderen, ook als die niet in de boekhouding staat. De uitkomst wordt vaak samengevat als verhouding, bijvoorbeeld zoveel euro maatschappelijke waarde per geïnvesteerde euro.[5]

  • Betrek de mensen om wie het gaat, zoals medewerkers en hun leidinggevenden
  • Breng in kaart wat er echt verandert, en waardeer wat voor hen belangrijk is
  • Claim niet te veel en wees open over aannames, zodat anderen het kunnen controleren

Deze uitgangspunten komen uit de acht principes van social value, beheerd door Social Value International.[5]

Waarom neuro-inclusie de sleutel is

Social return wordt vaak afgerekend op aantallen. Maar werk vinden is één ding, werk houden het andere. Professionele begeleiding op de werkvloer wordt in de praktijk gezien als een belangrijke succesfactor voor duurzame plaatsingen.[6] Juist daar zit de winst.

Uitval voorkomen

Bij neurodivergente medewerkers gaat het zelden mis op het werk zelf, maar vaak op de omgeving: te veel prikkels, onuitgesproken verwachtingen en vage instructies. Dat is te voorkomen, als je weet waar je op moet letten.

Meer waarde per plaatsing

Een plaatsing die na een paar maanden stopt, levert niemand iets op. Hoe langer iemand blijft, hoe groter de waarde voor de medewerker, het team en de opdrachtgever. In de meeste regelingen telt een plaatsing ook mee naar de tijd dat iemand werkt.

Inclusie als gewoonte

Heldere afspraken, een rustige werkplek en leidinggevenden die het gesprek over ondersteuning durven te voeren: zo wordt social return geen los project, maar onderdeel van goed werkgeverschap.

Zo helpt AnyMind

We zorgen dat nieuwe collega's uit social return-trajecten goed landen en blijven, en dat je kunt laten zien wat het oplevert.

  1. 01

    Scan van de werkvloer

    We brengen in kaart waar drempels zitten voor neurodivergente medewerkers, met interviews, focusgroepen en bestaande gegevens over verzuim en verloop. Zo weet je vooraf waar een nieuwe collega op kan vastlopen.

  2. 02

    Leidinggevenden en begeleiders voorbereiden

    Trainingen en workshops voor leidinggevenden, buddy's en werkplekbegeleiders: helder communiceren, overprikkeling herkennen en het gesprek over ondersteuning goed voeren.

  3. 03

    Werk en een start die passen

    Met neuro-inclusief job design en onboarding zorgen we voor taken die aansluiten bij iemands kracht en een voorspelbare eerste periode, met een vast aanspreekpunt.

  4. 04

    Effect zichtbaar maken

    We spreken vooraf af wat je meet, zoals behoud, verzuim en werkplezier, en rapporteren volgens de principes van social value. Geen opgeblazen cijfers, wel een verhaal dat klopt.

Hoe bereken je een SROI?

Een SROI-analyse volgt zes stappen.[5] Het getal aan het eind is pas betrouwbaar als de stappen ervoor kloppen.

  1. Stap 1

    Afbakenen

    Wat onderzoek je, voor welke periode, en wie zijn de belanghebbenden?

  2. Stap 2

    Veranderingen in kaart brengen

    Wat verandert er voor medewerkers, teams, de organisatie en de samenleving?

  3. Stap 3

    Onderbouwen en waarderen

    Welke bewijzen zijn er voor die veranderingen, en wat zijn ze waard?

  4. Stap 4

    Echte impact bepalen

    Welk deel van het effect komt werkelijk door deze investering?

  5. Stap 5

    De SROI berekenen

    De gecorrigeerde waarde afgezet tegen de investering, met een toets op de aannames.

  6. Stap 6

    Rapporteren en gebruiken

    De uitkomsten delen met betrokkenen en gebruiken om beter te sturen.

Eerlijk rekenen: vier vragen

Wie niet corrigeert, rekent zich rijk. Een goede analyse stelt deze vier vragen voordat er een ratio uitkomt.

Wat was er toch wel gebeurd?
Een deel van de mensen had ook zonder deze investering werk gevonden of gehouden.
Wie droeg nog meer bij?
Gemeente, jobcoach of familie hebben vaak ook een aandeel in het resultaat.
Gaat het ten koste van iets anders?
Verdringt de plaatsing bijvoorbeeld werk van iemand anders?
Hoe lang houdt het effect aan?
Effecten kunnen jaren doorwerken, maar nemen meestal geleidelijk af.
Rekenvoorbeeld (fictief)

Van brutowaarde naar SROI-ratio

Investering in training en begeleiding€ 20.000
Waarde van de uitkomsten, vóór correcties€ 60.000
Min 30% wat toch wel was gebeurd€ 42.000
Min 20% bijdrage van anderen€ 33.600
SROI-ratio (€ 33.600 / € 20.000)1,68 : 1

Elke geïnvesteerde euro levert in dit voorbeeld € 1,68 maatschappelijke waarde op. Het voorbeeld is vereenvoudigd: een echte analyse kijkt ook naar verdringing en naar hoe lang effecten aanhouden, en vraagt de betrokkenen zelf wat voor hen waardevol is.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen social return en SROI?

Social return is de afspraak in een overheidsopdracht om een deel van de opdrachtwaarde in te zetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. SROI (Social Return on Investment) is een methode om de maatschappelijke waarde van een investering te meten en in geld uit te drukken. In de praktijk worden beide termen vaak door elkaar gebruikt.

Telt een neurodivergente medewerker mee voor social return?

Niet automatisch. Neurodivergentie is op zich geen doelgroepcriterium. Of een plaatsing meetelt, hangt af van iemands situatie, bijvoorbeeld een uitkering via de Participatiewet of de Wajong, of een registratie in het doelgroepregister banenafspraak. Wel is een deel van de mensen in die doelgroepen neurodivergent, en voor hen maakt een neuro-inclusieve werkplek vaak het verschil tussen uitvallen en blijven.

Kan een training of begeleiding meetellen voor mijn social return-verplichting?

Dat verschilt per opdrachtgever en regio. Sommige regelingen tellen om-, her- en bijscholing, training van werkplekbegeleiders of jobcoaching mee, meestal alleen met vooraf akkoord van de social return-coördinator. Leg je plan daarom altijd vooraf voor. AnyMind helpt je graag om het voorstel goed te onderbouwen.

Wat is een goede SROI-ratio?

Daar is geen vaste norm voor. De uitkomst hangt sterk af van aannames en keuzes, waardoor ratio's van verschillende analyses lastig te vergelijken zijn. Een betrouwbare analyse laat zien hoe ze tot de uitkomst komt en corrigeert voor wat er toch wel was gebeurd. Wees kritisch op ratio's zonder onderbouwing.

Hoe verhoudt dit zich tot de rekentool van AnyMind?

De rekentool geeft een indicatie van de besparing voor je eigen organisatie, op burn-out, verloop en verzuim. SROI kijkt breder: ook naar de waarde voor medewerkers en de samenleving. De rekentool is een goed startpunt voor dat gesprek.

Social return die blijft, begint op de werkvloer

Wil je weten hoe jouw organisatie social return duurzamer kan invullen, of hoe je de waarde ervan zichtbaar maakt? We denken vrijblijvend met je mee.

Neem contact op